|
|
|
(24-Mayıs-2007)Shabidyn
E-imza (Tanımı ve Islak İmza ile Benzerlikleri)
Önce “imza” nedir, bunu tanımlayalım. Bir kimsenin bir metni onayladığını, bir anlaşmayı veya metni kabul ettiğini belirtmek için her zaman aynı biçimde yazdığı ad, soyad veya çizdiği işarettir. İmzanın öğelerini sıralayacak olursak : İmzalanacak belge, imzayı atan kişi (imza sahibi), imza aracı (kalem), imza, kanunlar ve kurallardır diyebiliriz. Bir belgeyi imzaladık gittik diyelim, biri de çıktı dedi ki, bu imzanın sana ait olduğunu nereden bileyim? Öyleyse imzanın nasıl doğrulanacağı da bir problemdir. Nasıl doğrulanacağı, kanunlar ve kurallar, imzalanan belgede yer alan bilgiler, imza ile imza sahibi arasındaki ilişkinin ispatı, imza sahibinin kimliğinin doğrulanması meselesidir. İmzanın güvenilirliği ise imzayı atan kişiye duyulan güven, 3.şahıslara duyulan güven (mesela Noterler) ve belgede tahrifat olmaması ile olur. Benzer (hatta aynı) unsurlar e-imza için de geçerlidir. Elimizdeki fiziksel olarak mevcut bir belgeye ıslak imza atmak kolaydır. İmzanın bize ait olduğunu ispatlamak için Noterden onaylattığımız imza sirkülerimizi de imzaladığımız belgeye ekleriz. Bu genelde bizim onayladığımız belgeyi üçüncü bir kişi kullanacaksa olur.
Her sözleşmeyi, her onaylanması gereken şeyi fiziksel belge haline getirmek bu digital çağda savurganlıktan başka birşey değildir. Sümerler’den beri fiziksel belge üretmek için tonlarca ağaç kesip duruyoruz. Kağıtlara yazdığımız şeylerin çoğunu daha az yer kaplayacak digital ortamlarda tutacak teknolojiye sahibiz artık. Bir belgenin onaylanması için fiziksel hale getirilmesine ihtiyaç yok, ıslak imzaya da gerek yok. Fakat monitörümüzün üzerinden sanal ortamdaki belgeyi imzalayamayacağımıza göre imza işlevini görecek, aynı ıslak imza gibi taklit edilemez bir imkan olan e-imza mekanizması tasarlanmıştır.
Elektronik imzayı kısaca e-imza şeklinde ifade ediyoruz. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’nda yer alan şekliyle elektronik imza; başka bir elektronik veriye eklenen veya elektronik veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veriyi tanımlar. Elektronik imza; bir bilginin üçüncü tarafların erişimine kapalı bir ortamda, bütünlüğü bozulmadan (bilgiyi ileten tarafın oluşturduğu orijinal haliyle) ve tarafların kimlikleri doğrulanarak iletildiğini elektronik veya benzeri araçlarla garanti eden harf, karakter veya sembollerden oluşur.
Islak imzada olduğu gibi e-imza için de elimizde onaylanmayı bekleyen açık bir metin olmalıdır. Bu metin elektronik ortamda olduğu için bir Word dökümanı, İnternet sayfası, e-posta sayfası vb olabilir. Kağıtta yazan açık bir metni imzalarken aslında kağıda metinle hiç ilgisi olmayan ama tekil olan bir takım semboller eklemiş oluruz. Benzer mantık e-imzada da vardır, onda elektronik metne program aracılığıyla bir tekil veri kümesi ekleriz. E-imza tanım olarak kişinin bir metni onayladığını, bir anlaşmayı veya sözleşmeyi kabul ettiğini belirtmek için elektronik imza üretme aracıyla ürettiği elektronik veridir. Elektronik imza, imza sahibinin kimliğini aynı ıslak imzada olduğu gibi imzalanan metinle ilişkilendirir ve imzalanan metnin/verinin değiştirilmediğini ispat eder.
Elektronik imzanın öğeleri de ıslak imzaya benzer demiştik. İmzalanacak belge bu sefer elektronik dökümandır, imzayı atan kişi yine biziz, imza aracı bu sefer kalem değil e-imza aracı (genelde akıllı kart), ıslak imza yerine bu sefer e-imza verisi, kanunlar ve kurallar ıslak imza ile aynı (merasim gerektiren imzalamalar hariç). Diğer konu e-imza güvenilirliğidir. E-imza’nın güvenilirliği : imzayı atan kişiye olan güven değil bu sefer imzayı atan kişinin sertifikasına olan güven, Noterlere duyulan güven değil bu sefer Sertifika Hizmet Sağlayıcılarına (SHS) duyulan güven, belgede tahrifat olmamasına güven bu sefer elektronik imza aracının güvenilirliği ve imzalanan verinin bütünlüğüdür.
Şimdiye kadar özetle ıslak imzanın tanımı, öğeleri, nasıl doğrulanacağı, güvenilirliği ile aynı ve/veya benzer unsurların e-imza’da da bulunduğu anlatıldı. Kanunun bu konuda neler dediğine kısaca değinildi. E-imza’nın diğer yönlerine devam edeceğim, esenlikler.
|
|
|
